هدیه دختری است که تازه پا به سن نوجوانی گذاشته است. او در خانوادهای سنتی که هنوز با باورهای قدیمی زندگی میکند به دنیا آمده و در بسیاری موارد از فرهنگ خانوادهاش ناراضی است، بهخصوص از اینکه او را از تحصیل منع میکند. او برخلاف رسوم خانوادهاش دوست دارد مثل دیگر دختران درس بخواند و آرزوی رفتن به مکتب و دانشگاه را دارد، ولی پدر و مادرش میگویند او باید کارهای خانه را یاد بگیرد و بهزودی به خانهی بخت برود.
دختر که هنوز دنیای کودکانهاش را بهطور کامل پشت سر نگذاشته، از روزی سخن میگوید که خانهی پدر را ترک کند. مادر هنگام کارهای خانه میگوید: «دخترم، این کار را خوب یاد بگیر، روزی کارت میآید.» و اگر دختر خسته شود، جملهی دیگری میشنود: «یاد بگیر تا در خانهی بختت ما را روسفید کنی.»
هدیه هم، بیآنکه بداند خانهی بخت کجاست و زندگی در آن چگونه است، دست به کار میشود. ظرف میشوید، نان میپزد، لباس میشوید و کارهای خانه را یکییکی یاد میگیرد. گمان میکند اگر همه را خوب انجام دهد، روزی که به خانهی بخت رفت، دختر سربلندی خواهد بود.
گاهی مادرش کنار او مینشیند و از روزهای جوانیاش قصه میکند: از خانهای که در آن بزرگ شده، از شوهرش و از سختیهایی که خود پشت سر گذاشته. قصه آنقدر طولانی میشود که چشمهای هدیه سنگین میشود و پیش از آنکه بفهمد خانهی بخت واقعاً چیست، خوابش میبرد. اما هیچکس از او نمیپرسد که خودش چه رویایی دارد و در آینده چه میخواهد بشود.
یک روز، هدیه برای شستن ظرفها کنار جوی رفت. آفتابه را پر کرد، کنار آب نشست و شروع به شستن ظروف نمود. صدای آب با صدای ظرفهایی که به هم میخوردند در هم آمیخته بود. در همین هنگام، نگاهش به دو کودک افتاد که دستکولهایشان را به پشت انداخته بودند و با عجله به سوی مکتب میرفتند. دست از شستن ظرفها کشید و چند لحظه به آنها خیره ماندو
دستکولها، کتابها، لباسهای مکتب و قدمهایی که با شتاب در جاده دور میشدند، چیزی را در دلش تکان دادند. با خودش گفت: «چرا هیچوقت پدر و مادرم با من از مکتب حرف نمیزنند و بهجای آن از خانهی بخت میگویند؟» ظرفها را بالای سر گذاشت، آفتابه را برداشت و شتابان به خانه برگشت.
وقتی به خانه رسید، نفسش به شماره افتاده بود. مادرکلان در حیاط نشسته بود و به مرغها دانه میریخت. هدیه جلو رفت و با صدایی که از هیجان میلرزید گفت: «مادرکلان! من میخواهم مکتب بروم.»
مادرکلان لحظهای متعجب به او نگاه کرد، ابروهایش را بالا انداخت و دستش را بهگونهی اعتراض بر چادرش کشید و گفت: «دخترم، میدانی که ما هیچکدام پا به مکتب نگذاشتیم، به این دلیل که اگر دختری به مکتب برود جادوگر میشود و این خود رسوایی است برای ما و فرهنگ ما. این باور از نسلهای پیشین به ما مانده. وقتی من به سن تو بودم هیچوقت تقاضای رفتن به مکتب را نکردم، چون میترسیدم؛ ترس اینکه مرا از خانه بیرون کنند. پس تو هم همانطور باش. تو هنوز خرد هستی، مکتب به سن تو نمیخورد. بهجای آن به کارهای خانه برس، مادرت تنها است.»
هدیه بدون آنکه چیزی بگوید خاموش ماند. میدانست که او و مادرش نیز زیر بار همین محدودیتهای ذهنی گیر کردهاند. میخواست بپرسد: «کی به مکتب میروم؟» اما کلمات در گلویش ماندند.
اما دلش از شوق و ترس میلرزید. برای اولین بار مکتب را نه از پشت پنجره و نه در قصههای دیگران، بلکه در خیال خودش میدید. تصور میکرد که دستکول بر پشت انداخته، کتابی در دست دارد و همراه دختران در راه مکتب قدم میزند. لبخند کوچکی بر لبانش نقش بست، اما زود با فریادهای مادرکلان محو شد. او باید دوباره به کارهایش میرسید. آفتابه و لگن را برداشت، لباسهایش را داخل آن گذاشت و به سوی جوی آب رفت.
او حالا میدانست که بحث خانهی بخت هنوز به سن او نیست؛ بلکه باید مکتب برود و آزادانه در راه آن قدم بگذارد و از شادیهای کودکانهاش لذت ببرد. آن روز نخستین بار آرزوی مکتب را به زبان آورده بود؛ چیزی که زندگی او را تغییر میداد، اما به خواست خودش نبود. او فهمید که میان مکتب و خانهی بخت، چند سال فاصله است؛ سالهایی که میتواند صرف رشد، یادگیری و ساختن آیندهاش شود، نه کارهای خانه و خانهداری و لگدمال شدن رویاهایش.
دیدگاهها (0)
ارسال دیدگاه