در کابل، آدم یاد می‌گیرد زیاد به «بعداً» اعتماد نکند:
بعداً درست می‌شود…
بعداً درس می‌خوانم…
بعداً سفر می‌کنم…
بعداً خوشحال می‌شوم…
بعداً زندگی می‌کنم…
اما زندگی در شهری که هر روزش می‌تواند خبری تازه برای نگرانی داشته باشد، به آدم یاد می‌دهد که «بعداً» همیشه نمی‌آید.
من این را یک بعدازظهر بارانی فهمیدم. آن روز از صبح حوصله‌ی هیچ‌کس را نداشتم؛ نه صدای مادرم که از آشپزخانه صدایم می‌زد، نه پیام‌های تلفنم و نه حتی کتابی که چند روز بود با شوق می‌خواندم. همه‌چیز بی‌دلیل سنگین بود؛ از آن روزهایی که کسی از تو چیزی نگرفته و اتفاق بزرگی هم نیفتاده، اما انگار درونت کسی تمام چراغ‌ها را خاموش کرده است.
کنار پنجره‌ی اتاقم نشسته بودم و کوچه را نگاه می‌کردم. باران تازه شروع شده بود؛ آب باران روی دیوارهای خاک‌آلود کوچه راه افتاده بود و گردوخاکی را که روزها روی زمین نشسته بود، با خودش می‌شست. چند کودک در کوچه می‌دویدند؛ یکی از آن‌ها کفشش را درآورده بود و با پای برهنه در آب جمع‌شده‌ی کنار جوی می‌پرید. مادرش از دور صدایش می‌زد که مریض می‌شوی، اما کودک می‌خندید؛ آن‌قدر بلند و بی‌دغدغه که برای چند ثانیه دلم خواست جای او باشم، نه به خاطر اینکه کودک بود، بلکه به خاطر اینکه هنوز یاد نگرفته بود از هر چیزی بترسد.
روی میز کنارم یک گیلاس آب بود. آبش کاملاً شفاف نبود؛ شاید گردوخاکی از هوا یا ذره‌ای از چیزی در آن افتاده بود. بی‌هدف گیلاس را برداشتم و چند لحظه به آن نگاه کردم. بعد یاد چیزی افتادم که مدت‌ها پیش خوانده بودم؛ اینکه اگر یک گیلاس آب کدر را بخواهی با دست تمیز کنی، احتمالاً بیشتر آن را به هم می‌زنی، اما اگر آب پاک را آرام‌آرام در آن بریزی و بگذاری سرریز شود، یک روز می‌بینی که آب کدر دیگر در گیلاس نمانده است.
فکر کردم ذهن من هم همین‌طور شده است. مدت‌ها بود که با خودم می‌جنگیدم؛ با ترس‌هایم، با خاطراتی که دوست نداشتم به یاد بیاورم، با حرف‌هایی که دیگران زده بودند و با آینده‌ای که نمی‌دانستم چه شکلی خواهد شد. هر روز به خودم می‌گفتم: «به این فکر نکن!» اما بیشتر فکر می‌کردم. می‌گفتم: «غمگین نباش!» و بیشتر غمگین می‌شد.
آن عصر فهمیدم شاید قرار نیست تمام فکرهای بد را از ذهنم بیرون بکشم؛ شاید باید چیز دیگری وارد ذهنم کنم، نه امیدی خیالی که وانمود کند همه‌چیز خوب است، بلکه امیدی واقعی؛ از آن امیدهایی که می‌گوید: شرایط سخت است، اما من هنوز تمام نشده‌ام.
آن روز برای خودم قهوه درست کردم؛ راستش طعمش چندان خوب نبود! قهوه را کنار پنجره گذاشتم و دوباره به کوچه نگاه کردم؛ باران شدیدتر شده بود. در همان لحظه، ناگهان به فکر مرگ افتادم، نه به شکل ترسناک آن، بلکه به این فکر کردم که شاید تمام آدم‌هایی که امروز برایشان این‌قدر نگرانم، روزی دیگر نباشند؛ شاید من هم روزی نباشم، شاید تمام جدال‌ها، ناراحتی‌ها و چیزهایی که امروز برایشان ساعت‌ها فکر می‌کنم، چند سال دیگر حتی ارزش یک دقیقه فکر کردن هم نداشته باشند.
این فکر عجیب بود، اما غمگینم نکرد؛ سبکم کرد. چند روز پیش به خاطر حرفی که کسی به من زده بود، ساعت‌ها ناراحت بودم و با خودم فکر می‌کردم چرا این را گفت؟ چرا مرا نفهمید؟ چرا درباره‌ی من چنین قضاوت کرد؟ اما آن روز از خودم پرسیدم: اگر زندگی این‌قدر کوتاه است، چرا باید این‌همه از حرف آدم‌هایی که حتی شاید فردا مسیرشان از من جدا شود، با خودم زخم بسازم؟
ما انسان‌ها گاهی خود را مرکز جهان تصور می‌کنیم؛ فکر می‌کنیم همه ما را نگاه می‌کنند، همه‌ی اشتباهات ما را به یاد دارند و همه درباره‌ی ما فکر می‌کنند؛ در حالی که هرکسی درگیر زندگی خودش است، هرکسی درد خودش را دارد و هرکسی شب‌ها با فکرهای خودش می‌خوابد.
شاید واقعاً ما آن‌قدر که فکر می‌کنیم مهم نیستیم و شاید همین یکی از زیباترین آزادی‌های زندگی باشد؛ اینکه مجبور نیستی کامل باشی، مجبور نیستی همه را راضی نگه داری و مجبور نیستی برای همیشه در ذهن مردم بمانی. فقط باید زندگی کنی: قهوه‌ات را بنوشی، حتی اگر کمی سرد شده باشد؛ به مادرت کمک کنی، برای رویاهایت تلاش کنی، بخندی، گریه کنی و وقتی باران می‌بارد، چند دقیقه کنار پنجره بایستی و باور کنی که هنوز زنده‌ای.
اما همان‌جا، میان صدای باران، چیزی دیگر به ذهنم آمد: زندگی کردن به تنهایی هم ممکن است، اما بعضی لحظه‌ها انگار دل‌شان می‌خواهد با کسی شریک شوند. می‌توانی به تنهایی به بهترین رستوران شهر بروی، بهترین لباس را بپوشی و بهترین عطر را بزنی، اما وقتی روبه‌رویت یک چوکی خالی باشد، شاید دلت بخواهد کسی آنجا بنشیند؛ نه برای اینکه تنهایی بد است، بلکه چون انسان گاهی دوست دارد زیبایی را با کسی تقسیم کند، دوست دارد وقتی چیزی می‌بیند که قلب‌اش را تکان می‌دهد، کسی باشد که آرام به او بگوید: «دیدی؟»
کسی که باران را با او تماشا کنی؛ کسی که وقتی موهایت از باران تر و آشفته شده، به جای اینکه بگوید چقدر به‌هم‌ریخته‌ای، بخندد؛ کسی که در لحظه‌های سخت، دنیا را برایت حل نکند، فقط کنار تو بماند. من هنوز چنین کسی را در زندگی‌ام ندارم و شاید این هم اشکالی ندارد. آن بعدازظهر فهمیدم که نباید زندگی را متوقف کنم تا آدمی وارد آن شود؛ نباید بگویم وقتی کسی آمد خوشحال می‌شوم، یا وقتی کسی دوستم داشت زندگی زیبا می‌شود. نه! من باید زندگی خودم را بسازم؛ ذهنم را با چیزهای درست پر کنم، با آدم‌هایی که امید می‌دهند، با کتاب‌ها، با یاد گرفتن و با رویاهایی که هنوز می‌توانم برایشان تلاش کنم. اگر روزی کسی آمد که خواست در این مسیر کنارم قدم بزند، خوب است؛ اگر هم نیامد، من نباید خودم را گم کنم.
باران تا شب ادامه داشت. قهوه‌ام کاملاً سرد شده بود. لیوان آب را برداشتم و آب تازه‌ای در آن ریختم؛ ذره‌های کدر آرام‌آرام از لبه‌ی لیوان بیرون رفتند. مدتی به آن نگاه کردم و بعد لبخند زدم.
زندگی شاید همین باشد؛ ما نمی‌توانیم تمام چیزهای بد را یک‌باره از زندگی خود بیرون کنیم؛ نمی‌توانیم مرگ را فراموش کنیم، نمی‌توانیم آینده را کنترل کنیم و نمی‌توانیم آدم‌ها را مجبور کنیم بمانند. اما می‌توانیم انتخاب کنیم که امروز چه چیزی را وارد ذهن و زندگی‌مان کنیم: ترس یا امید، نفرت یا آرامش، تسلیم شدن یا ادامه دادن.
آن شب، قبل از خواب، پنجره را بستم و برای اولین‌بار بعد از مدت‌ها احساس نکردم باید جواب تمام سوال‌های زندگی را بدانم. لازم نبود بدانم چند سال دیگر کجا هستم؛ لازم نبود بدانم چه کسی کنارم خواهد بود و حتی لازم نبود مطمئن باشم که تمام رویاهایم به حقیقت می‌رسند.
فقط یک چیز را می‌دانستم: من هنوز اینجا هستم؛ در اتاق کوچکم در کابل، با یک گیلاس آب، با قهوه‌ای که سرد شده بود، با بارانی که پشت پنجره می‌بارید و با قلبی که با وجود تمام ترس‌ها و تاریکی‌ها، هنوز جرات داشت به فردا فکر کند.
شاید ما در این جهان بزرگ واقعاً تنها ذره‌های کوچکی باشیم؛ شاید روزی همه‌چیز تمام شود و نام ما در خاطره‌ها کمرنگ گردد. اما تا آن روز، من می‌خواهم زندگی‌ام را فقط به انتظار نکشم؛ می‌خواهم چیزهای خوب را آرام‌آرام وارد وجودم کنم، تا روزی که به عقب نگاه می‌کنم، ببینم امید تمام آن آب‌های کدر را با خودش برده است.
و اگر باران دوباره ببارد؟
شاید باز هم کنار پنجره بنشینم؛ شاید کسی کنارم باشد، شاید هم تنها باشم. اما این بار در هر دو حالت قهوه‌ام را می‌نوشم؛ چون فهمیده‌ام زندگی با تمام کوتاهی و بی‌رحمی‌اش، گاهی فقط همین را از ما می‌خواهد: تا وقتی اینجاییم، لحظه‌ها را زندگی کنیم، پیش از آن‌که خودِ لحظه به خاطره تبدیل شود.
دیدگاه‌ها (0)
ارسال دیدگاه