خدیجه و سه فرزندش یازده سال می‌شود که در کابل اند. از سال ۱۳۹۴ از سنگ‌تخت‌وبندر ولایت دایکندی به کابل آمده‌اند.

از همان سال‌ها تا حالا آنان در خانه‌های کرایی در غرب کابل زندگی کرده‌اند. در سال ۱۳۹۸ شوهر خدیجه بر اثر مریضیِ که داشت وفات کرد و خدیجه و سه فرزند کوچکش تنها ماندند.

با امسال هفت سال می‌شود که خدیجه بی‌سرپرست است. دو دختر او نوجوان‌اند و پسرش تازه مکتب‌رفتنی شده است.

خدیجه از سال‌های سخت زندگی، از جمله از برخورد بدِ صاحبان خانه‌ها شکایت دارد. او می‌گوید در سال‌های اولی که به کابل آمده بودند زندگی آن‌قدرها سخت نبوده است: «با آن‌که در آن سال‌ها نابلد بودیم و در کابل قوم و خویش هم نداشتیم، ولی باز هم زندگی آن‌قدرها سخت نبود. یک دلیلش شاید این بود که شوهرم زنده بود، کار می‌کرد و روز بد نمی‌کشیدیم. یا من از سختی‌هایی که اگر سر شوهرم هم بود خبر نداشتم و او بدون آن‌که چیزی به من بگوید همه را به تنهایی و بدون این‌که با گفتنش مرا نگران کند، حل می‌کرد.»

اما از زمانی که شوهر خدیجه مرده و مشکلات زندگی سر او افتاده، روز به روز زندگی‌اش سخت‌تر شده است. «از وقتی که شوهرم به رحمت خدا رفت سختی بسیار کشیدیم. من امیدوار بودم وقتی دختران و پسرم بزرگ‌تر شدند روز ما هم خوب می‌شود. پسرم که هنوز کوچک است، با بزرگ‌شدن دخترانم اما هیچ راحتیِ در زندگی ما نیامده است.»

او می‌گوید در تمام این سال‌هایی که بعد از مرگ شوهرش در کابل بوده، یکی از سختی‌هایی که کشیده زندگی در خانه‌های کرایی بوده است. «من از جوانب متعددی سختی کشیدم، اما بیش از همه خانه‌های کرایی مرا آزار داد.»

خدیجه خوب به یاد دارد که در کدام سال‌ها بیش‌تر از همه سخت و زار کشیده و گپ شنیده است. «تا آن‌جا که من به یاد دارم صاحب‌خانه‌های کابل روز به روز بدتر شده‌اند. سال‌های اولی که من بی‌سرپرست شدم هنوز اوضاع این‌قدر بد نبود. اما رفته‌رفته هر سال رفتار صاحب‌خانه‌ها با کرایه‌نشین بد و بدتر شده است.»

«در سال‌های اخیر، مخصوصا بعد از سقوط کابل، چندین‌بار پیش آمده که به من خانه به کرایه نداده، می‌گفتند که چون بی‌سرپرست هستم ممکن است فردا جنجال جور شود.»

مشکل خدیجه اما تنها به این خلاصه نمی‌شده که او بی‌سرپرست بوده، یکی ازمشکلات دیگر او بی‌پولی نیز بوده است.

«در سال‌های پیش از سقوط مردم کمی رحمِ دل داشتند. گاهی اگر سر ماه، یا تا چند روز بعد از سر ماه پول کرایه‌ی خانه را نداشتیم، ما را سخت‌وزار نمی‌گفتند. اما حالا اوضاع آن‌قدر بد شده و ناز صاحب‌خانه‌ها آن‌قدر زیاد شده که انتظار دارند مدام باید پیش‌شان بدویم. انتظار دارند ضمن این‌که در اوج بی‌کاری پولِ زیاد بدهیم، نوکری‌شان را هم کنیم. دو روز از سرِ ماه تیر شود، اگر پول کرایه‌ی خانه را نداده باشیم خبر می‌دهند که خانه را به کس دیگری به کرایه داده و باید تا چند روز دیگر برای خودمان خانه پیدا کنیم.»

او می‌گوید در چند ماه اخیر با یک صاحب‌خانه‌ای سر خورده که بسیار بدرفتار، دروغ‌گو، همسایه‌آزار و حریص است. «چهار منزل خانه دارد، در مقایسه با وضع بد و روز سیاه ما زندگی شاهانه دارد، اما باز هم چشمش به جیب ما و یک همسایه‌ی غریب دیگرش مانده است.»

«اولین بدی‌اش این است که به ما هردو همسایه گفته که مهمان نداشته باشیم. ما که قوم و آشنا و چندان مهمان هم نداریم، ولی آن همسایه‌ی طبقه‌ی بالای ما گاهی مهمان داشت. یک روز برادر همسایه به خانه‌اش آمده بود، صاحب‌خانه در پیش چشم مهمان، به همسایه گفته بود که دیگر کسی در خانه‌اش نیاید که منزل شلوغ می‌شود.»

به گفته‌ی خدیجه، صاحب‌خانه‌ی آنان ضمن ممانعت از مهمان، در مصارف خردوریزی که بین آنان مشترک است، مثلا در کرایه‌ی تانکر تخلیه‌ی چاه فاضلاب، نیز به آنان دروغ می‌گوید. «با آن که ساختمان لوکس و قیمتی دارد، حتا در کرایه‌ی تانکر تخلیه‌ی چاه فاضلاب به ما دروغ می‌گوید. همین چهار روز پیش چاه را تخلیه کردیم، همسایه از صاحب تانکر پرسیده بود که چند قرار کرده، گفته بوده ۲۵۰۰ افغانی، اما وقتی بعد از تخلیه صاحب‌خانه از ما همسایه‌ها پول جمع کرد، گفت که کرایه‌ی تانکر ۳ هزار افغانی بود.»

خدیجه می‌گوید ۵۰۰ افغانی برای آدمی با دارایی صاحب‌خانه‌ی او پولی نیست، اما برای همسایه‌ای که هیچ چیز ندارد، نه سرپرست، نه قوم، نه کار و نه پسر بزرگی که کار کند، سخت است. او اما شکایت می‌کند «سخت‌تر از نداری ما، دروغ‌گویی، سواستفاده از بیچارگی و فرصت‌طلبی صاحب‌خانه است.»

تا آن‌جا که به رفتار صاحب‌خانه‌ها برمی‌گردد، خدیجه نتیجه‌گیری می‌کند که از لحاظ اخلاقی رذالت روزبه‌روز رو به افزایش است. «اکنون نه‌تنها کرایه‌ی خانه قیمت شده؛ بلکه صاحبانه خانه‌ها نیز بدرفتار شده‌اند. هر روز باید برای‌شان خانه رنگ کنیم، حولی جاروب کنیم، باید مهمان نداشته باشیم، باید کرایه‌ی خانه یک روز از سر ماه دیرتر نشود و حتا پول کهنه‌تر را نیز نمی‌گیرند.»