زندگی قطاری بی‌توقف است که از میان ایستگاه‌های غم، دل‌تنگی، شادی، خوبی، بدی و امید به فردا عبور می‌کند. هرکس در این سفر، باری از خاطرات خود را به همراه دارد؛ خاطراتی که شاید هرگز آن‌ها را به زبان نیاورد یا حتی نتواند بیان کند، اما هر شب با همان خاطرات به خواب می‌رود.

زندگی در دهکده

زندگی در دل دهکده‌ای کوچک، میان کوه‌های خاموش و زیر آسمانی که آبی‌تر از هر جای دیگری به نظر می‌رسید، جریان داشت؛ دهکده‌ای با بیست‌وپنج خانه‌ی گِلی که نزدیک به هم ساخته شده بودند، اما قلب ساکنانش به وسعت یک دنیا گنجایش مهربانی داشت.

ما کودکانی بودیم که با ساده‌ترین چیزها خوشحال می‌شدیم. تپه‌های خاکی، سنگ‌های کنار چشمه و صدای گوسفندان، هر روز بخشی از دنیای کوچک ما را می‌ساختند. با وجود تمام سختی‌های زندگی، عشق و علاقه‌ی زیادی به آموختن علم و دانش داشتیم. در آنجا میان دختر و پسر تفاوتی نبود؛ همه با هم می‌دویدیم، می‌خندیدیم، به مکتب می‌رفتیم و زیر آفتاب ملایم بازی می‌کردیم؛ بازی‌هایی که شاید حتی نام مشخصی نداشتند، اما برای ما دنیایی از شادی بودند. شاید اگر کسی از بیرون به ما نگاه می‌کرد، تنها چند کودک را می‌دید که در اطراف خانه‌ها مشغول بازی‌اند، اما ما در دل‌های خود دنیایی می‌ساختیم، بی‌آن‌که بدانیم.

در همان روزهای ساده، میان بازی‌های کوچک و خنده‌های کودکانه، زیباترین لحظه‌های زندگی‌ را تجربه می‌کردیم؛ لحظه‌هایی شیرین و سرشار از خوشبختی که نه به پول نیاز داشتند و نه به تشریفات، بلکه تنها از آرامش و صمیمیت سرچشمه می‌گرفتند.

اما زمان می‌گذشت و ما نیز همراه آن بزرگ‌تر می‌شدیم. هرچه سن‌وسال ‌ما بیشتر می‌شد، زندگی دشوارتر می‌گردید. با این حال، در میان تمام مشکلات و سختی‌ها، همیشه در دل‌ ما امیدی به فردایی بهتر زنده بود. هر روز با علاقه به مکتب می‌رفتم و هزاران آرزو در دل داشتم.

از همان دوران کودکی، عادت داشتم از حق دفاع کنم؛ به همین دلیل، در میان اعضای فامیل به من لقب «خانم قاضی» داده بودند. این لقب کم‌کم به انگیزه‌ای برایم تبدیل شد تا تصمیم بگیرم در آینده حتماً حقوق بخوانم. حتی گاهی کتاب‌های حقوقی برادرم را که برای کودکان تهیه شده بود، مطالعه می‌کردم و از خواندن آن‌ها لذت می‌بردم.

اما بعدها، در مکتب، بعضی از استادانم بارها می‌گفتند که رشته‌ی حقوق در افغانستان برای دختران مناسب نیست. شنیدن این حرف‌ها باعث شد علاقه‌ام به‌تدریج تغییر کند. از آن‌جا که شاگرد اول صنف بودم و در خانه نیز همیشه به برادرزاده‌هایم در درس‌های‌شان کمک می‌کردم، تصمیم گرفتم اهدافم را بزرگ‌تر تعیین کنم. با خود فکر می‌کردم باید آن‌قدر تلاش کنم که اگر در رشته‌ی نخست مورد علاقه‌ام کامیاب نشدم، دست‌کم بتوانم در رشته‌ی دیگری که دوست دارم، موفق شوم. سرانجام تصمیم گرفتم طب بخوانم. در این مسیر، برادرم همیشه تشویقم می‌کرد و می‌گفت: «نهایت تلاشت را انجام بده!» حمایت او برایم انگیزه‌ی بزرگی بود.

بی‌خبر از آن‌چه در آینده انتظارم را می‌کشید، هزاران رویا در ذهنم پرورانده بودم. خودم را در لباس سفید داکتری تصور می‌کردم. حتی یک‌بار هم به ذهنم خطور نمی‌کرد که روزی دولت جمهوری سقوط کند و حکومتی دیگر که همواره از نام دین سوءاستفاده می‌کند، بر سرنوشت مردم حاکم شود.

روزی که همه‌چیز تغییر کرد

درست در روزهای امتحانات نیم‌سال بود که دولت جمهوری سقوط کرد. آن زمان شاگرد صنف دهم مکتب بودم. خوب به یاد دارم که به‌دلیل شیوع کرونا، سرمعلم در جلسه‌ای با استادان و شاگردان اعلام کرده بود که امتحانات باید یک روز در میان برگزار شوند؛ روزهای فرد برای شاگردان صنف اول تا ششم و روزهای جفت برای شاگردان صنف هفتم تا دوازدهم. به همین دلیل، ما نیز یک روز در میان به مکتب می‌رفتیم و امتحانات ‌ما طولانی شده بود.

دو یا سه مضمون دیگر از امتحانات‌ ما باقی مانده بود. آخرین روزی که به مکتب رفتیم، هنوز دولت سقوط نکرده بود. آن روز امتحان فیزیک داشتیم، اما استاد فیزیک به مکتب نیامده بود و ما نتوانستیم امتحان بدهیم. سرمعلم به ما گفت تا روشن‌شدن وضعیت، دیگر به مکتب نیاییم. آن روز، آخرین باری بود که تمام هم‌صنفی‌هایم را یک‌جا دیدم؛ روزی که هیچ‌گاه از خاطرم پاک نخواهد شد.

با حالتی که نمی‌توانم با هیچ واژه‌ای آن را توصیف کنم، به خانه برگشتیم. شایعات زیادی در میان مردم پخش شده بود؛ بعضی‌ها می‌گفتند ولایت‌ها سقوط کرده‌اند، عده‌ای خبرهای دیگری می‌آوردند و برخی نیز سکوت کرده بودند. همه نگران بودیم؛ نگران اینکه چه اتفاقی خواهد افتاد و سرنوشت ما چه خواهد شد. در آن روزها، مردم از همه‌چیز دل‌نگران بودند. ترس و وحشت را با تمام وجود در چشم‌های پدران و مادران دیدم. آن روزها واقعاً از دشوارترین روزهای زندگی مردم بود.

بسیاری از مردم خانه‌های‌شان را ترک کرده و به کوه‌ها پناه برده بودند. برخی دیگر نیز به‌دلیل شرایط نامناسب، در انتظار روشن‌شدن وضعیت و تصمیم‌گیری درباره‌ی آینده‌ی خود بودند.

روزها یکی پس از دیگری گذشتند، اما دیگر خبری از مکتب و درس نبود. از سوی دیگر، مشکلات اقتصادی نیز روزبه‌روز بیشتر می‌شد و زندگی برای مردم دشوارتر از گذشته می‌گردید. بازگشایی مکاتب برای ما به رویایی دوردست تبدیل شده بود. با گذشت هر سال جدید، همچنان این امید در دل‌های ما زنده می‌شد که شاید مکاتب دوباره باز شوند، اما این انتظار ادامه یافت و درهای مکتب به روی ما باز نشدند.

در این مدت، دو سال به کورس‌های آموزشی در منطقه می‌رفتم و امیدوار بودم که این وضعیت موقتی باشد و روزی بتوانیم دوباره به مکتب برگردیم. اما به‌تدریج، دورماندن از مکتب و ادامه‌ی این شرایط باعث شد که دیگر نتوانم به کورس نیز بروم.

تولد یک علاقه در دل محرومیت

با گذشت زمان، علاقه‌ام به کتاب‌خواندن بیشتر شد. هر کتابی که به دستم می‌رسید، با اشتیاق می‌خواندم. همین مطالعه، کم‌کم علاقه‌ی عمیقی به نویسندگی در وجودم زنده کرد؛ علاقه‌ای که هر روز بیشتر از گذشته در دلم ریشه می‌دواند.

گاهی دلم می‌خواست بنویسم؛ از درونم، از حرف‌های ناگفته‌ای که در گوشه‌ای از وجودم انباشته شده بودند، از دردهایم، از هدف‌هایم، از مسیری که از آن دور مانده بودم و از آرزوهایی که هنوز در دلم زنده بودند. به همین ترتیب، نوشتن را آغاز کردم. درباره‌ی موضوعات مختلف می‌نوشتم و گاهی نوشته‌هایم را در دفترچه‌ام نگه می‌داردم. بعضی وقت‌ها وقتی کسی دفترچه‌ام را می‌خواند، در بخش‌هایی از آن می‌رسید و می‌خندید. شاید نوشته‌هایم هنوز خام و ساده باشند، اما برای من هر کدام بخشی از احساسات و دنیای درونی‌ام هستند.

امروز آرزو دارم روزی برسد که من نیز مانند نویسندگان دیگر، آثاری ارزشمند بنویسم؛ نوشته‌هایی که بتوانند حرفی برای گفتن داشته باشند و احساسات و اندیشه‌هایم را به دیگران منتقل کنند. می‌دانم که رسیدن به این آرزو تلاش، مطالعه و آموختن بسیار می‌خواهد. به همین دلیل، می‌خواهم این مسیر را با امید و پشتکار ادامه بدهم؛ زیرا باور دارم شاید نتوانستم آن‌گونه که آرزو داشتم در مکتب ادامه‌ی تحصیل بدهم، اما هنوز می‌توانم از راه دیگری به آموختن و ساختن آینده‌ام ادامه دهم.