هر دختری که در هوای غبارآلود سرزمینم زندگی می‌کند، داستان متفاوتی دارد که اگر نوشته شود، هر کدام یک کتاب کامل است. در اینجا دختران تنها از حق تحصیل دور نیستند، بلکه هر کدام زندگی سخت دیگری نیز دارند که با وجود همه‌ی آن دشواری‌ها، هنوز ادامه می‌دهند. سختی‌های زندگی آن‌ها از سن کودکی آغاز می‌شود و تا بزرگ‌سالی ادامه می‌یابد. دخترانی که با دوازده سال سن، هوش و ذکاوت خیلی خوبی هم دارند، اما تنها به خاطر اینکه دختر هستند، نمی‌توانند به مکتب بروند. دیدن آن دختران به من حس خیلی خوبی می‌دهد؛ چرا که آن‌ها بدون اینکه ذره‌ای خسته شده باشند، به مسیرشان ادامه می‌دهند.

چند دختر کوچک را می‌شناسم که به خاطر نبود امکانِ مکتب رفتن، حالا دنبال راه‌های دیگری هستند تا بتوانند درس بخوانند. یکی از آن‌ها نیلوفر نام دارد؛ دختری دوازده‌ساله و باهوش که در بین همه مقام اول را گرفته است و از این موضوع خیلی خوشحال است. در ظاهر، دختری آرام است و زیاد حرف نمی‌زند، اما ذکاوتش دیگران را متحیر می‌کند. نیلوفر تنها دختری نیست که امروز استعداد و ذکاوتش نادیده گرفته شده است، بلکه هزاران دختر دیگر نیز رویاهای خود را با دست‌های خود دفن کرده‌اند.

شاید نیلوفر نمی‌تواند به مکتب برود، ولی او هنوز با مشکلات دست‌وپنجه نرم می‌کند و ادامه می‌دهد. او به خود ایمان دارد و هرگز تسلیم‌شدن را انتخاب نمی‌کند.

یکی دیگر از دخترانی که حالا نمی‌تواند به تحصیلش ادامه بدهد، زهرا است. زمانی که برای اولین بار او را دیدم، دختر خیلی شاد و خوشحالی به نظر می‌رسید؛ از خنده‌هایش معلوم بود که از زندگی‌اش راضی است و هیچ غمی در چهره‌اش هویدا نیست. در یکی از روزها که از او درخواست کردم متن‌اش را بخواند، با تردید گفت:

«من؟»

گفتم: «بله، شما لطفاً!»

گفت: «من نمی‌خواهم متنم را بخوانم.»

علت‌اش را پرسیدم و جواب قانع‌کننده‌ای دریافت نکردم. اصرارم را بیشتر کردم تا اینکه قبول کرد. همه منتظر بودیم تا متن‌اش را بخواند؛ بعد از یک دقیقه‌ای سکوت، شروع کرد:

«من دختری هستم که با تمام وجود تلاش می‌کنم تا درس بخوانم، اما از طرف خانواده‌ام حمایت نمی‌شوم…»

همین جمله را که خواند، دیگر نتوانست ادامه بدهد و بغضش ترکید. با چشمان اشک‌آلود سر جایش نشست و دیگر ادامه نداد. سکوت عمیقی اتاق را فرا گرفته بود و همه او را تشویق کردیم؛ تشویقی که نه به خاطر خوب نوشتن متنش، بلکه به خاطر شجاعت‌اش بود. او دختر شجاعی بود که هنوز ادامه می‌داد.

زهرا یکی دیگر از دخترانی است که با چهره‌ای خیلی شاد، ولی خسته به راهش ادامه می‌دهد. او نه تنها از طرف حکومت، بلکه از طرف خانواده هم حقی برای خودش ندارد؛ حق ندارد تصمیم بگیرد، راحت درس بخواند و برای رسیدن به رویایش تلاش کند؛ حقی که به خیلی سادگی از او گرفته شده است.

هر بار که با این دختران روبه‌رو می‌شوم و داستان زندگی‌شان را می‌شنوم، بغضی گلویم را می‌فشارد. دلم می‌خواهد تا لحظه‌ی آخر به آن‌ها کمک کنم تا راه درست را انتخاب کنند، مبادا جا بزنند و متوقف شوند. به‌جز این‌ها، هزاران دختر دیگر هم می‌خواهند رویاهای خود را دفن کنند و در گوشه‌ای تنها بنشینند، اما با وجود همه‌ی این‌ها، شعله‌ی امیدی در دل آن‌ها روشن است که چون چراغی در دل تاریکی شب، آن‌ها را راهنمایی می‌کند.