اگر روزی آزادی را به‌دست آوردی، مرا به یاد بیاور…!

از من یاد کن؛ از دختری که شاید جسماً هنوز زنده بود، اما روحش بارها زیر سنگینی روزهایی که حق انتخاب نداشت، خسته و شکسته شد. من هر صبح با رویایی از خواب بیدار می‌شدم و هر شب با ترسِ از دست دادن همان رویا، چشم‌هایم را می‌بستم.

اگر روزی آزادانه در سرک‌ها قدم زدی، مرا به یاد بیاور. من چقدر دلتنگ قدم زدن بودم؛ دلتنگ اینکه بی‌هراس از نگاه‌ها و پرسش‌ها، راهی را انتخاب کنم و فقط بروم. دلم می‌خواست در خیابان‌های کابل قدم بزنم، به آسمان نگاه کنم و برای چند ساعت فراموش کنم که گاهی حتی ساده‌ترین آرزوها نیز می‌توانند دور از دسترس شوند.

اگر روزی کتابی را آزادانه در دست گرفتی، مرا به یاد بیاور. من دختری بودم که عاشق درس خواندن بود. من کتاب‌هایم را دوست داشتم. بوی کاغذ، صدای ورق خوردن صفحه‌ها و آن لحظه‌ای که جمله‌ای تازه، دریچه‌ای تازه در ذهنم باز می‌کرد. اما روزی رسید که دختر بودنم از هر چیزی مهم‌تر شد؛ مهم‌تر از آرزوهایم، استعدادم و حتی علاقه‌ام به آموختن.

من یک دختر هزاره بودم؛ دختری که تاریخ قومش را در چشم‌های پدران و مادرانش دیده بود، تاریخی آمیخته با رنج، ایستادگی و امید. من از نسلی بودم که یاد گرفته بود با وجود درد، باز هم زندگی را دوست داشته باشد، اما گاهی خنده‌های ما در گلو می‌ماند.

اگر روزی آزاد شدی، بلند بخند؛ بلندتر از تمام سال‌هایی که سکوت بر ما تحمیل شد. شاید صدای خنده‌ات از کوه‌های بابای سربلند بگذرد، از دره‌های بدخشان عبور کند و به گوش من برسد. شاید من هرجا که باشم، بفهمم دخترانی که بعد از من آمده‌اند، دیگر مجبور نیستند رویاهایشان را پنهان کنند.

اگر روزی تصمیم گرفتی افغانستان را ببینی، برای من هم یک چوکی خالی بگذار.

از کابل آغاز کن؛ در کوچه‌های خرابات قدم بزن و به دیوارهای قدیمی‌اش نگاه کن. از مرادخانی بگذر و یاد رهنورد زریاب را زنده کن. شاید میان کوچه‌های کابل، هنوز قصه‌های ناتمام زیادی زندگی کنند؛ قصه‌هایی شبیه زندگی من.

از میدان وردک عبور کن و به دشت‌هایش سلام برسان. کنار شاه‌دوشمشیره بایست و میان کبوترانی که آزادانه پرواز می‌کنند، مرا تصور کن. من همیشه به پرنده‌ها نگاه می‌کردم و از خودم می‌پرسیدم آزادی چه حسی دارد.

بعد به تپه‌های گل‌غُندی پروان برو. اگر بهار بود، برای من میان گل‌ها چند لحظه بایست؛ بگذار باد موهایت را تکان دهد و هیچ‌کس از تو نپرسد چرا آنجایی.

سپس از بغلان و کندز بگذر و به سوی بدخشان برو؛ شهر لعل‌های سرخ، کوه‌های بلند و مردمی با قلب‌های ساده. اگر روزی به جهیل شیوا رسیدی، کنار آب بنشین و برای من به دوردست‌ها نگاه کن. من همیشه آرزو داشتم روزی آنجا بنشینم و فقط تماشا کنم، بی‌آنکه عجله‌ای برای برگشتن داشته باشم.

آه، آمو! اگر صدای آبش را شنیدی، به او بگو من آرزو داشتم می‌توانست تمام خاطرات تلخ این سرزمین را با خود ببرد. کوه‌های این خاک را که دیدی، به آن‌ها نگاه کن؛ مردم شاید آب‌شارهای‌شان را زیبایی بدانند، اما من گاهی فکر می‌کنم کوه‌ها نیز مانند ما گریه می‌کنند، فقط اشک‌های‌شان را کسی نمی‌فهمد.

از بدخشان، نورستان و کنر بگذر، به ننگرهار و جلال‌آباد برو، سپس راهی لغمان و پکتیا شو… افغانستان را فقط از روی نقشه نشناس؛ به چشم‌های مردم نگاه کن، به دست‌های خسته‌ی‌شان و امیدی که با وجود همه‌ی چیزها، هنوز خاموش نشده است.

اگر به بامیان رفتی، برای من کمی بیشتر بمان؛ کنار بند امیر بنشین. شاید مرا در خیال خود ببینی. یک دختر هزاره با یک گیلاس قهوه و کتابی در دست. شاید همان‌جا بفهمی که بزرگ‌ترین رویای من همیشه عجیب و دور از دسترس نبود؛ من فقط می‌خواستم بنشینم، کتاب بخوانم، سفر کنم و زندگی را آن‌گونه که خودم انتخاب می‌کنم، تجربه کنم.

به هرات برو؛ مهد شعر و فرهنگ. از غور بگذر و به منار جام نگاه کن که هنوز ایستاده است. سپس به غزنی و جاغوری برو. اگر دختران جوانی را دیدی که هنوز با امید از آینده حرف می‌زنند، به آن‌ها نگاه کن و لبخند بزن؛ شاید من نیز روزی شبیه آن‌ها بودم.

به شمال برو؛ فاریاب و جوزجان را ببین. بعد به غرب سفر کن، فراه و نیمروز. در جنوب، هلمند، ارزگان و قندهار را ببین.

افغانستان را کامل ببین؛ نه آن افغانستانی را که دیگران از جنگ و ویرانی تعریف کرده‌اند؛ افغانستانی را ببین که من دوستش داشتم. افغانستانی که در هر گوشه‌اش مادری برای آینده‌ی فرزندش دعا می‌کند و دختری هنوز در دلش رویای مکتب و دانشگاه دارد.

و اگر روزی آزاد شدی، مرا صدا بزن؛ شاید هنوز بخشی از من در این خاک مانده باشد؛ میان کتاب‌های نیمه‌خوانده، دفترهای پر از نوشته و آرزوهایی که فرصت کامل پیدا نکردند

من آزادی را برای بی‌دینی نمی‌خواستم. من آزادی را برای زندگی می‌خواستم؛ چون باور داشتم خدا مرا با عقل، قلب و حق انتخاب آفریده است. من دینم را دوست داشتم، اما نمی‌خواستم ایمانم به معنای خاموش شدن صدایم باشد.

من خودم را ققنوس می‌نامیدم؛ چون باور داشتم هر بار که فرو می‌ریزم، دوباره از خاکستر خود برمی‌خیزم؛ اما اگر روزی نتوانستم برخیزم، مرا شکست‌خورده ندان.

من برای خودم تنها نجنگیدم؛ من برای نسلی جنگیدم که مادران فردا بودند؛ برای دخترانی که سزاوار کتاب، مکتب، خنده، سفر و انتخاب بودند.

پس اگر روزی آزادی را به‌دست آوردی، فقط جشن نگیر؛ لحظه‌ای سکوت کن…

و مرا به یاد بیاور.

من، دختری هزاره از افغانستان،

که رویای بزرگی نداشتم؛

من فقط می‌خواستم آزادانه زندگی کنم.